You are here

Өтілі бар емтихан: БМЕ туралы заңға 10 жыл

Printer-friendly versionPDF version

ТАСС, 09.02.2017

2017ж. 9 ақпанда РФ президенті Владимир Путин Ресейде Бірыңғай мемлекеттік емтиханды (БМЕ) енгізу туралы федералдық заңға қол қойды. Құжат білім беру жүйесіндегі революцияның бастауы болды, өйткені мектептегі оқу процесіне ықпал етуімен қатар, ЖОО-ға түсуге де әсер етті.

РХДУ ректоры және БМЕ негізін қалаушыларының бірі Владимир Филлиповтың айтуынша, емтихан мектеп түлектерінің сапасын бағалаудың объективті тетігі ретінде әзірленген болатын. БМЕ дейін мектепте, әдетте, сабақ берген мұғалім емтиханда баға қоятын еді, яғни іс жүзінде өз-өзіне баға қоятын еді. Екіншіден, бір мамандыққа түсетін талапкерлерге әртүрлі талаптар қоятын ЖОО-мен байланысты мәселе болды, кейде олар мектеп бағдарламасынан да асып түсетін.

Тағы бір мәселе: шалғай өңірлердің тұрғындары қашықтық пен қаржылай шығыстардың себебінен ЖОО-ға құжат тапсыру үшін басқа қалаға бару қиын болды.

БМЕ эксперименті жеті жылға созылды (2001ж. басталды және жыл сайын 1 млн. жуық оқушыны қамтыды) - сынақтан өту мерзімі де осыншама уақытқа созылды, ол кезде өңірлер тапсыратын пәндерді таңдаса, ЖОО-лар емтихан ретінде қабылдайтын пәндерді таңдады.

БМЕ дайындық және оны енгізуге халық қарсы болды. Емтиханға қарсы шыққан бірнеше топ болды.

Бұрын өздері баға қойған, ал енді "бөгде адамдар олардың оқушыларын қалай бағалайды екен" деп қорқуға мәжбүр болған мұғалімдер БМЕ-ға қарсы болды. Бұрын кімге алтын медаль беру керек екеніне ықпал еткен мектеп директорлары да емтиханға қарсы болды, БМЕ келісімен ол оқуға түсердің алдында мүлдем роль ойнамайтын болды.

БМЕ пайда болғаннан кейін бір мектепте бір пәннен емтиханды оқушының біреу жақсы тапсырса, екіншісі неліктен нашар тапсыратынын салыстыру мүмкіндігі пайда болды. Мектеп жұмысының сапасын бағалаудың бұрын болмаған тетігі пайда болды, бұл директорларды шошытып, келеңсіздікті туғызды.

ЖОО оқытушылары да БМЕ-ды қабылдамады, өйткені бұрын олар репетиторлықпен айналысып, балаларды өз ЖОО-ға нақты дайындайтын еді. БМЕ енгізгеннен кейін олар табыс табу мүмкіндігінен айрылды, себебі ЖОО талаптары теңестірілді. Ректорлар да қарсы болды, өйткені өздерінің қабылдау емтихандары арқылы кімді қабылдап, кәмді қабылдамауды өздері шешетін еді.

БМЕ 2009ж. баршаға міндетті болды. Қазір БМЕ оның бастапқы түрінен қатты ерекшеленеді деген пікір жиі айтылады.

Бастапқыда емтихан нұсқаларының «А» бөлігі (мәтіндік) білімнің ең төменгі деңгейін тексеруге және пәнді білмейтіндерге "үштік" алуға мүмкіндік беретін еді.

Қазір, мектеп БМЕ деңгейін және шетел тілінен басқа барлық пәндер бойынша қалай дайындау керектігін түсінгеннен кейін тесттік бөлігі жоқ болды. Орыс тілінен түлектерге жазбаша бөліммен қатар, сөйлеу қабілетін көрсету үшін ауызша бөлік енгізіледі.

РФ Президентінің көмекшісі, 2004-2012жж. Білім және ғылым министрі Андрея Фурсенко айтуынша, БМЕ білімге бағдарланған балалар үшін әлеуметтік лифт құрғаны - емтиханның басты еңбегі.